نادر ابراهیمی فقط یک نویسنده نبود؛ او یک پدیده بود. فیلمساز، ترانهسرا، روزنامهنگار، کوهنورد، ناشر، ایرانشناس، فعال سیاسی و حتی نقاش روی روسری! ردپای عجیبترین شغلها را در زندگی او میتوان یافت. در اینجا نگاهی کامل به زندگی این هنرمند نامدار میاندازیم. آقای ابراهیمی اکنون در میان ما نیست. اما فیلم ها و کتاب هایش به یادگار مانده است.
بیوگرافی نادر ابراهیمی
تولد
14 فروردین 1315
محل تولد
تهران
پدرش
پدرش عطاءالمُلک ابراهیمی، نواده ابراهیم خان ظهیرالدوله (حاکم نامدار کرمان در دوره قاجار) بود. رضاشاه او را به مشکینشهر تبعید کرد و هنوز هم منطقهای به نام «قلمستان عطا» در آن حوالی به نام پدرش شناخته میشود.
مادرش
مادرش نیز از خاندان لاریجانیهای تهران بود. او دیپلم ادبی را از دارالفنون گرفت، دو سال در دانشکده حقوق خواند و بعد در رشته زبان و ادبیات انگلیسی لیسانس گرفت.
فوت
16 خرداد 1367
علت فوت
سرطان مغز و آلزایمر
شروع نویسندگی از نوجوانی
نوجوان بود که قلم در دست گرفت. نادر ابراهیمی نوشتن را از ۱۵ سالگی شروع کرد.
چاپ اولین کتاب در سال 1342
در سال ۱۳۴۲ اولین کتابش را با نام «خانهای برای شب» منتشر کرد. داستان «بدنام» (که بعدها به «دشنام» معروف شد) در این مجموعه چنان سروصدا کرد که نام او را بر سر زبانها انداخت. تا سال ۱۳۸۰، بیش از ۱۰۰ کتاب از او منتشر شده بود.
«آتش بدون دود»؛ سریالی که تاریخ ساز شد
اگر بخواهیم یکی از ماندگارترین آثار نادر ابراهیمی را نام ببریم، بدون شک سریال «آتش بدون دود» (ساخته شده در سالهای ۱۳۵۳-۱۳۵۴) است. این سریال که در تلویزیون ملی ایران پخش شد، داستان «گلن اوجا» و عشقش به «سولماز» را روایت میکرد و جاذبهای داشت که تصویر مردم از سریالهای سطحی آن زمان را دگرگون کرد.
کوهستان؛ عشق دوم نادر ابراهیمی
نادر ابراهیمی تنها یک نویسنده پشت میز تحریر نبود. او کوهنوردی حرفهای بود و یکی از قدیمیترین گروههای کوهنوردی ایران به نام «ابرمرد» را بنیان گذاشت.
از کوهنوردی تا ساخت برنامه
ساختار عجیب این گروه: اعضای نوجوان و مبتدی را به عنوان سرپرست برنامه صعود انتخاب میکردند و دیگران (حتی مربیان) باید از آنها حرف میبردند. دفتر این سازمان در خیابان خواجه نصیر طوسی تهران بود و از آنجا، سفرهای ایرانگردی، پژوهش و فیلمسازی را سازماندهی میکردند.
ادبیات کودکان؛ مؤسسه «همگام» و افتخار جهانی
ابراهیمی همراه با همسرش، مؤسسه «همگام با کودکان و نوجوانان» را تأسیس کرد. این مؤسسه به جایی رسید که عنوان «ناشر برگزیده آسیا» و حتی «ناشر برگزیده نخست جهان» را از جشنوارههای بینالمللی دریافت کرد.
جوایز
- جایزه نخست براتیسلاوا
- جایزه نخست تعلیم و تربیت یونسکو
- جایزه کتاب برگزیده سال ایران
نادر ابراهیمی و سیاست؛ از زندان تا انقلاب
ورود به سیاست
ابراهیمی از ۱۳ سالگی وارد فعالیتهای سیاسی شد و بارها دستگیر و زندانی شد.
اطلاعیه های سیاسی علیه شاه
بعد از تبعید آیتالله خمینی به عراق در سال ۱۳۴۲، بسیاری از بیانیهها و اطلاعیههای سیاسی علیه شاه با قلم او نوشته میشد.
کانون پرورش فکری
نادر ابراهیمی عضو کانون نویسندگان بود و پس از انقلاب ۱۳۵۷، مأمور تصفیه و تجدید سازمان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان شد.
چهره دوگانه؛ ستایش انقلاب و نقد نظام
ابراهیمی در عین دفاع از انقلاب، منتقد سرسخت سیاستهای فرهنگی جمهوری اسلامی هم بود. او در سالهای آخر عمرش در سخنرانیای تند گفت:
«شما با آنچه زیر پوشش دین نشان دادهاید، نه فقط یک نفر را به فرهنگ اسلامی جلب نکردهاید، بلکه باورهای دینی مردم را متزلزل کردهاید، له کردهاید و مردم را عصبانی کردهاید…»
«آتش بدون دود»؛ افتخار بزرگ
رمان هفت جلدی «آتش بدون دود» (که بعدها فیلمنامه سریال هم از روی آن ساخته شد) جایزه «نویسنده برگزیده ادبیات داستانی ۲۰ سال بعد از انقلاب» را برای او به ارمغان آورد.
موزه نادر ابراهیمی؛ وصیتی که به آتش نکشیدند
تهدید همسرش
فرزانه منصوری، همسر نادر ابراهیمی، پس از مرگ او تهدید کرده بود: «اگر فکری به حال آثار همسرم نشود، آنها را یکجا در حیاط خانه به آتش میکشم!» اما خوشبختانه این اتفاق نیفتاد.
موزه نادر ابراهیمی در عباس آباد
موزه نادر ابراهیمی در منطقه فرهنگی عباسآباد تهران افتتاح شد. در این موزه:
- اتاق کار او بازسازی شده
- دستنوشتههای کتابها و تحقیقات به نمایش درآمده
- لوحهای افتخار ملی و بینالمللی
- کتابخانه شخصی شامل ۵۰۰۰ جلد کتاب
نقش کوتاه نادر ابراهیمی
نادر ابراهیمی در فیلم «شهر بزرگ» ساخته ناصر تقوایی نقش آفرینی کوتاهی داشت.
فیلمبردار نوجوان در ابرمرد
اعضای نوجوان گروه «ابرمرد» با او به فیلمسازی مستند مشغول میشدند، از جمله اثر دیواره علم کوه.
کتاب شناسی نادر ابراهیمی
از آقای ابراهیمی کتاب های زیادی چاپ شده بود.
آتش بدون دود
رمان بلندی است که در هفت جلد چاپ شده است. نویسنده در آن پس از اشاره به زیباییهای ترکمنصحرا در سه جلد اول، در چهار جلد بعد به شیوهای داستانی-تاریخی به بیان مبارزات انقلابی معاصر پرداخته است.
یک عاشقانه آرام
یک عاشقانهی آرام رمانِ نادر ابراهیمی نویسندهٔ ایرانی است. این کتاب برای اولین بار در سال ۱۳۷۴ در تهران توسط نشر روزبهان منتشر شد. در بهار سال ۱۳۹۷ این کتاب در لیست پرفروشترین کتابهای طرح عیدانه کتاب و همچنین در لیست ۱۰ کتاب پرفروش طرح پاییزه ۱۳۹۷ و طرح تابستانه ۱۳۹۶ در قسمت کتابهای عمومی تألیفی، قرار گرفت. در سال ۱۳۹۱ این کتاب به صورت صوتی به مدت زمان ۵۱۰ دقیقه، به روایت پیام دهکردی و با آهنگسازی کریستف رضاعی توسط نشر نوین کتاب گویا منتشر شدهاست.
بار دیگر؛ شهری که دوست میداشتم
کتابی نوشتهٔ نادر ابراهیمی، داستاننویس معاصر ایرانی است که از سال ۱۳۴۵ توسط نشر روزبهان منتشر شده میشود. این کتاب شامل سه فصل، باران رؤیای پاییز، پنج نامه از ساحل چمخاله به ستارهآباد و پایان باران رؤیا است.
مردی در تبعید ابدی
این کتاب در سال 1375 چاپ شد. موضوع آن در مورد زندگی ملاصدرا است.
سه دیدار با مردی که از فراسوی باور ما میآمد
این کتاب دو جلدی در سال 1377 منتشر شد. با محوریت زندگی آیت الله خمینی نوشته شده است.
سفرهای دور و دراز هامی و کامی در وطن
یک مجموعه داستان است که سال 1356 منتشر شد.
با سرودخوان جنگ در خطه نام و ننگ
یادداشتهای نادر ابراهیمی، از سفر به جبهه جنگ ایران و عراق، در فروردین ۱۳۶۵ است. نویسنده همراه با ابراهیم حاتمی کیا با حضور در خرمشهر، جزیره مجنون و … با حال و هوای رزمندگان ایرانی آشنا میشود.
افزودن دیدگاه